_edited.png)
Kształtowanie globalnej przyszłości AI: Dzień Współpracy Cyfrowej ONZ 2026 w cieniu 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego - Digital Cooperation Day
Nowy Jork, 21–22 września 2026 – W dniach poprzedzających rozpoczęcie generalnej debaty 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, w przestrzeni Ease przy 605 3rd Avenue na Manhattanie, odbył się drugi doroczny Dzień Współpracy Cyfrowej (Digital Cooperation Day) – kluczowe wydarzenie zorganizowane przez Biuro ONZ ds. Technologii Cyfrowych i Wschodzących (ODET). Tegoroczna edycja, zatytułowana „Shaping A Global AI Future Through Science, Policy, and Capacity”, zgromadziła około 500 uczestników, w tym przedstawicieli rządów, sektora prywatnego, społeczeństwa obywatelskiego, środowisk akademickich oraz wspólnoty technicznej.
Wśród prelegentów otwierających znaleźli się Prezydent Estonii Alar Karis, Joseph Gordon-Levitt – Globalny Orędownik ONZ ds. Humanocentrycznego Zarządzania Cyfrowego, a także Yoshua Bengio, współprzewodniczący Niezależnego Międzynarodowego Panelu Naukowego ds. Sztucznej Inteligencji.
Równolegle w siedzibie ONZ trwały przygotowania do generalnej debaty, w której udział wzięło ponad 130 głów państw i rządów. Wśród mówców otwierających znaleźli się Prezydent Brazylii Luiz Inácio Lula da Silva, Prezydent USA Donald Trump, Król Jordanii Abdullah II, Prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan, Prezydent Francji Emmanuel Macron oraz Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Tegoroczna sesja Zgromadzenia Ogólnego odbywa się pod przewodnictwem Khalilura Rahmana z Bangladeszu i pod hasłem „Restoring Trust, Managing Transformation: A United Nations That Delivers for All”
Globalny Pakt Cyfrowy: obietnica, która wymaga wdrożenia
Podczas gdy Globalny Pakt Cyfrowy (Global Digital Compact), przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2024 roku, wyznaczył ambitne ramy dla międzynarodowej współpracy w zakresie AI, jego wdrożenie pozostaje wyzwaniem. Jak trafnie zauważono podczas obrad, Pakt nie wdroży się sam – równie dobrze nie zrobi tego kapitał w dziedzinie AI. Potrzebne są skoordynowane działania państw, sektora prywatnego i społeczności międzynarodowej.
Dzień Współpracy Cyfrowej 2026 był odpowiedzią na tę lukę. W programie znalazły się sesje poświęcone Blueprint for National AI Strategies – narzędziu opracowanemu przez ODET, które ma wspierać rządy w przechodzeniu od mandatu politycznego do przyjętej, wycenionej i wykonalnej strategii krajowej AI.
Pierwszym krajem, który zastosował to narzędzie, było Lesotho, gdzie kluczowym wyzwaniem okazał się dostęp do mocy obliczeniowej i infrastruktury w warunkach realnych ograniczeń energetycznych i wodnych. To symboliczny przykład tego, jak globalne ambicje muszą być zakorzenione w lokalnych realiach.
Luka behawioralna: między świadomością a rzeczywistym zachowaniem
Jednym z najbardziej przełomowych wątków, który wyłonił się podczas dyskusji – i który zasługuje na szczególną uwagę – jest luka między świadomością zagrożeń związanych z AI a rzeczywistym zachowaniem użytkowników w miejscu pracy. W miarę jak generatywna AI (GenAI) staje się normą w codziennej pracy, wielokrotne korzystanie z tych narzędzi sprawia, że interakcja z AI przestaje być świadomą decyzją, a staje się nawykiem.
W tym momencie pracownicy mogą wciąż w zasadzie być świadomi polityk i ryzyk, ale przestają świadomie oceniać zagrożenia takie jak:
ujawnienie danych poufnych,
naruszenie prywatności,
kwestie własności intelektualnej,
bezpieczeństwo cybernetyczne
– w rzeczywistym momencie użycia.
Dane z badań są alarmujące. Globalne badanie KPMG i Uniwersytetu w Melbourne, obejmujące ponad 48 000 respondentów z 47 krajów, wykazało, że 57% pracowników ukrywało swoje użycie AI, a 44% używało AI w sposób niezgodny z politykami firmowymi – z czego 46% przyznało się do przesyłania poufnych danych firmowych na publiczne platformy AI. Co więcej, 58% respondentów polegało na wynikach AI bez oceny ich dokładności.
Te liczby nie są anomalią. Badania nad bezpieczeństwem informacji od blisko dwóch dekad dokumentują, że pracownicy, którzy zamierzają przestrzegać polityk bezpieczeństwa, rutynowo konstruują obejścia, gdy oficjalne kontrole są nieużyteczne lub niedopasowane do bodźców operacyjnych. Zjawisko to określane jest mianem „shadow security” – nieformalnych, tworzonych przez pracowników alternatyw dla oficjalnych kontroli, funkcjonalnie analogicznych do „shadow AI”.
To prowadzi do fundamentalnego pytania: Czy zarządzanie AI powinno wyjść poza szkolenia i budowanie świadomości, w kierunku interwencji behawioralnych w punkcie użycia?
Odpowiedź wydaje się twierdząca. Skoro sami specjaliści ds. bezpieczeństwa – osoby, które najlepiej rozumieją wrażliwość danych – przyznają, że wprowadzają wewnętrzną dokumentację, dane klientów i informacje wrażliwe do narzędzi AI, to abstrakcyjne wytyczne polityk nie wystarczą. Potrzebne są machine-readable governance policies, automatyczna klasyfikacja danych w punkcie interakcji z AI oraz mechanizmy egzekwowania w czasie rzeczywistym, które działają niezależnie od zgodności użytkownika.
Dezinformacja: globalne wyzwanie dla demokracji i bezpieczeństwa
Równolegle do debaty o zarządzaniu AI, podczas Dnia Współpracy Cyfrowej nie mogło zabraknąć tematu, który w dobie generatywnej AI nabiera szczególnego znaczenia: dezinformacji i jej wpływu na procesy demokratyczne oraz bezpieczeństwo.
Współczesny krajobraz informacyjny został przeprojektowany w sposób, który daje fałszowi systemową przewagę nad prawdą. Badania MIT wykazały, że nieprawdziwe informacje rozprzestrzeniają się w sieci sześć razy szybciej niż informacje prawdziwe. Platformy społecznościowe działają jak potężne komory rezonansowe, wzmacniając algorytmicznie treści wzbudzające strach lub gniew. W erze deepfake'ów, armii botów i spersonalizowanych narracji manipulowanie obrazami, dźwiękiem i wideo jest łatwiejsze niż kiedykolwiek.
Co istotne, problem dezinformacji nie dotyczy wyłącznie osób o niskim poziomie edukacji czy ograniczonym dostępie do rzetelnych źródeł. Nawet ludzie dobrze wykształceni i doświadczeni stają się podatni na manipulację – nie dlatego, że brakuje im wiedzy, lecz dlatego że ich uwaga jest zmęczona, a ekosystem informacyjny został zaprojektowany w sposób, który exploituje ludzkie słabości poznawcze.
Dlatego walka z dezinformacją wymaga podejścia systemowego – nie tylko reagowania na pojedyncze fake newsy, ale budowania systemowej odporności całych społeczności.
CODI-DW: konkretne rozwiązanie dla globalnego wyzwania
W tym kontekście szczególnie istotna jest inicjatywa CODI-DW (Combating Disinformation in the Digital World), realizowana przez Stowarzyszenie Centrum Wsparcia „Just Do It” (JDI) przy udziale międzynarodowego konsorcjum z Europy i Azji. Projekt ten stanowi konkretne i skalowalne rozwiązanie dla budowania odporności społecznej na dezinformację.
Liderem projektu jest Stowarzyszenie Centrum Wsparcia „Just Do It” – polska organizacja pozarządowa, która odpowiada za koordynację struktury szkoleniowej, zarządzanie strategiczne oraz wdrażanie założeń programu na rynku europejskim.
CODI-DW nie jest projektem technologicznym – jest projektem społecznym i demokratycznym. Jego sednem jest człowiek i jego zdolność do rozumienia świata w czasach, gdy maszyny mogą generować nieograniczoną liczbę treści. Projekt proponuje rewolucyjną zmianę podejścia: od walki z objawami (pojedynczymi fake newsami) do budowania systemowej odporności („epistemicznej infrastruktury obronnej”).
Program szkoleniowy opiera się na czterech filarach:
Zrozumienie mechanizmów dezinformacji – jak powstają fałszywe narracje i jak są wykorzystywane.
Identyfikacja technik manipulacji – rozpoznawanie manipulacji tekstem i obrazem, sieci botów oraz mechanizmów algorytmicznych.
Rozwój krytycznego myślenia (fact-checking) – praktyczne warsztaty z weryfikacji źródeł i oceny wiarygodności informacji.
Budowanie strategii obronnych – projektowanie konkretnych planów przeciwdziałania dezinformacji w lokalnych społecznościach i organizacjach.
Szkolenia obejmują zaawansowany program nauczania, w tym psychologiczne i kognitywne wymiary manipulacji, rolę AI w generowaniu i wykrywaniu fake newsów, architekturę platform społecznościowych oraz regulacje prawne, politykę publiczną i etykę w cyfrowym świecie. Program jest promowany w ramach struktur unijnych platform edukacyjnych, takich jak EPALE (Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie), jako modelowy przykład budowania odporności społecznej.
Za merytoryczną strukturę i realizację programu odpowiada interdyscyplinarny, międzynarodowy zespół ekspertów CODI Team oraz przedstawiciele partnerów konsorcjum:
Ivan-Oleksandr Yakymiv – polski działacz społeczny i badacz ukraińskiego pochodzenia, prezes Stowarzyszenia Centrum Wsparcia „Just Do It”. Odpowiada za koordynację struktur edukacyjnych z ramienia polskiego lidera projektu.
Dr Daniel Koh – naukowiec zajmujący się danymi, edukator i przedsiębiorca z Singapuru. Dyrektor zarządzający Data Chord Pte Ltd oraz twórca akredytowanego międzynarodowo programu PCiDS™.
Prof. Dr. Kathrin Kind-Trüller – wielokrotnie nagradzana ekspertka w dziedzinie AI i komputerów kwantowych z ponad 26-letnim doświadczeniem. Członek Global Future Council przy Światowym Forum Ekonomicznym (WEF) oraz dyrektor generalna QubitNexus.AI
Robbert Zijlstra – międzynarodowy ekspert ds. strategii korporacyjnej, przywództwa komercyjnego oraz prawa własności intelektualnej (IP) i AI. Twórca metodologii Behavioural-First IP/AI Audit™.
Jeannette Liendo – globalna menedżerka ds. technologii z ponad 20-letnim doświadczeniem w transformacji cyfrowej i innowacjach opartych na AI.
Prof. Dr. Kathrin Kind: głos JDI na forum ONZ
Prof. Dr. Kathrin Kind (MSc, M.A., MBA, AI) to globalna ekspertka w dziedzinie technologii, specjalizująca się w sztucznej inteligencji, obliczeniach kwantowych oraz Big Data. Posiada ponad 26-letnie doświadczenie w inżynierii oprogramowania i jest uznawana za czołową postać w branży – czego wyrazem jest tytuł 1. Top Woman in Tech 2026. Jako Ambasador Honorowy Stowarzyszenia Centrum Wsparcia „Just Do It” reprezentuje tę organizację podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ.
Podczas Dnia Współpracy Cyfrowej Prof. Kind podniesie dwa kluczowe problemy, które wpisują się w tematykę szczytu:
Problem 1: Luka behawioralna w zarządzaniu AI
As GenAI becomes normalized in everyday work, repeated use may turn AI interaction from a conscious decision into habitual behaviour. At that point, employees may still be aware of policies and risks in principle, while no longer consciously assessing risks such as confidential data disclosure, privacy, intellectual property or cybersecurity at the actual moment of use. To what extent is the UN currently considering this behavioural gap between AI awareness and actual AI-use behaviour as a distinct governance risk, and should AI governance move beyond training and awareness towards behavioural interventions at the point of use?
To pytanie dotyka istoty problemu, który został zdiagnozowany w niniejszym artykule: sama świadomość nie wystarczy. Potrzebne są mechanizmy działające w punkcie użycia – w momencie, gdy pracownik wchodzi w interakcję z narzędziem AI.
Problem 2: Dezinformacja i odporność społeczna
If the opportunity arises, please bring attention to the global challenge of disinformation and its impact on democratic processes and security. We believe that our CODI-DW program offers a concrete and scalable solution for building societal resilience against these threats. We stand ready to support any UN initiatives in this area and would be pleased to provide additional materials should they be needed.
CODI-DW doskonale wpisuje się w ducha Dnia Współpracy Cyfrowej 2026, gdzie podkreślano potrzebę przełożenia globalnych zobowiązań na praktyczne działania. Projekt oferuje metodologię, którą można zaadaptować w różnych kontekstach krajowych – od Europy po Azję – i która może stać się częścią szerszych wysiłków ONZ na rzecz przeciwdziałania dezinformacji i ochrony integralności procesów demokratycznych.